Kiedy ktoś chce zamówić portret ręcznie malowany, często waha się między dwiema technikami: akwarelą a olejem. Obie są uznane, obie mają długą tradycję, obie potrafią dać piękny efekt. Różnią się jednak dość mocno, i w charakterze, i w praktycznych sprawach.
Maluję akwarelą świadomie, po latach rysunku i nauki wielu technik. Napiszę więc uczciwie, dlaczego ja wybrałam akwarelę i kiedy bardziej pasowałby olej.
akwarela, czyli lekkość, światło, powietrze
Akwarela to farba wodna, nakładana cienkimi warstwami na papier. Charakterystyczny efekt, który kocham: kolor „oddycha”. Światło papieru prześwituje przez warstwy farby. Portret akwarelowy wygląda miękko, jak uchwycony w przelocie, a nie statyczny.
To technika, w której mniej znaczy więcej. Nie da się „dopracować” portretu do nieskończoności, bo każda kolejna warstwa zmienia charakter obrazu. Trzeba wiedzieć, kiedy odłożyć pędzel.
Akwarela sprawdza się świetnie przy:
- Portretach dzieci (dziecięcy rumieniec, miękka skóra, akwarela pokazuje je wyjątkowo dobrze).
- Portretach kobiet i portretach rodzinnych.
- Pamiątkach z okazji, które mają w sobie lekkość: komunia, chrzciny, narodziny, zaręczyny.
- Wnętrzach w spokojnej, jasnej stylistyce (akwarela wygląda w nich naturalnie).
olej, czyli masywność, głębia, klasyka
Olej to farba na bazie oleju lnianego, nakładana na grunt (płótno, deska). Schnie tygodniami. Pozwala budować portret miesiącami, warstwa po warstwie, z możliwością zdrapania i przemalowania.
Efekt: ciężar, głębia koloru, materialność. Portret olejny wygląda „ważnie”. Ma fakturę, odbija światło, zajmuje ścianę. To technika portretów reprezentacyjnych, klasycznych, dostojnych.
Olej sprawdza się lepiej przy:
- Portretach reprezentacyjnych (dyrektor firmy, profesor, duchowny).
- Portretach „historycznych” w klasycznej stylistyce.
- Dużych formatach, przeznaczonych do przestronnego wnętrza.
- Zamówieniach, w których klientowi zależy na efekcie „tradycyjnego malarstwa olejnego”, znanego z muzeów.
porównanie praktyczne
Czas realizacji. Akwarela zwykle 2–3 tygodnie. Olej 6–12 tygodni (schnięcie między warstwami).
Transport. Akwarela na papierze jest lekka, łatwa do wysłania w tubie lub kartonie. Olej na płótnie cięższy, większe pudła, wyższe koszty wysyłki, wyższe ryzyko uszkodzenia.
Oprawa. Akwarela: standardowo w ramie z pleksi i passe-partout. Olej: rama bez szkła (bo farba ma fakturę, której szkło nie pokazuje).
Trwałość. Oba materiały, prawidłowo wykonane, trzymają dekadami. Akwarela wymaga ochrony przed bezpośrednim słońcem (UV może blaknąć pigmenty). Olej jest mniej wrażliwy na światło, za to bardziej na wilgoć i wahania temperatury.
Cena. Akwarela zwykle tańsza (prostszy transport, szybsza realizacja, mniejsze koszty materiałów). Olej to większa inwestycja, zwłaszcza przy dużych formatach.
dlaczego ja wybrałam akwarelę
Akwarela odpowiada mojemu sposobowi patrzenia na świat. Ktoś, kto maluje portrety ludzi, musi wybrać technikę, która pokazuje to, co mu zależy pokazać. A mnie zależy na uważności, spokoju i wrażliwości. Na ciszy, którą widać na twarzy bliskiej osoby, kiedy nie dzieje się nic spektakularnego.
Olej potrafi być potężny. Ale akwarela jest intymna. A portret, który ma zawisnąć w czyimś salonie albo sypialni, musi być intymny. Ma pokazać osobę, nie statuę.
To też kwestia rytmu pracy. Akwarela wymusza decyzje, bo nie można wszystkiego poprawić, pewne ruchy są nieodwracalne. Zmusza do obecności. Olej pozwala się wahać, wracać. Różne temperamenty, różne techniki. Moja to akwarela.
kiedy polecam olej zamiast akwareli
Zdarza się, że ktoś pisze do mnie i dopiero w rozmowie widzę, że to, czego szuka, to portret olejny. Wtedy uczciwie mówię to wprost i odsyłam do artystów, którzy malują olejem.
Dzieje się tak najczęściej, kiedy:
- Klient chce portret w stylu „jak z XIX wieku”, z ciemnym tłem, w ciężkiej ramie, w formacie metrowym.
- Portret ma wisieć w reprezentacyjnym wnętrzu firmowym albo instytucjonalnym.
- Klientowi zależy na fakturze farby, którą się „czuje” z bliska.
Akwarela tego efektu nie daje i nie udaje.
najczęstsze pytania
Czy akwarela nie blaknie?
Przy użyciu profesjonalnych farb na papierze archiwalnym trzyma kolor dekadami. Warto tylko unikać wieszania w miejscu bezpośredniego, silnego słońca. W normalnym świetle salonowym portret przetrwa lata bez zmian.
Czy akwarela wygląda „dziecinnie”?
Zależy od sposobu malowania. Wielu malarzy traktuje akwarelę jako lekki szkic. Ja maluję akwarelą realistycznie, skupiając się na portrecie jako pełnoprawnym obrazie, nie szkicu.
Czy mogę zamówić u Ciebie portret olejny?
Nie, maluję tylko akwarelą. Jeśli szukasz portretu olejnego, z przyjemnością polecę kilku artystów, którzy robią to dobrze.
A pastel, ołówek, tusz?
To kolejne techniki portretowe, każda z własnym charakterem. Pastel jest pomiędzy akwarelą a olejem pod względem miękkości. Ołówek i tusz to bardziej rysunek niż obraz. Każda technika ma swój kontekst. Akwarela to mój.
zobacz moje portrety akwarelowe
Jeśli zastanawiasz się, jak akwarela wygląda „na żywo”, zobacz galerię gotowych portretów.
Albo, jeśli wiesz już, że akwarela to to, czego szukasz: